Mapa rentowności polskich branż: gdzie są pieniądze, a kto je traci

Podstawą raportu jest 714 058 firm składających sprawozdania finansowe (spółki w KRS), to reprezentatywne „laboratorium" pokazujące, jak branża realnie zarabia. Każdą branżę opisują trzy liczby, które dopiero razem mają sens:

Marża netto mówi „czy tu są pieniądze". CAGR zysku i przychodu mówi „w którą stronę to idzie". Liczba firm raportujących mówi „jak gęsty i realny jest to segment". Wysoka marża w branży o trzech firmach to ciekawostka; wysoka marża przy tysiącach firm to rynek.

Na poziomie 21 sekcji PKD rentowność układa się w czytelny wzór. Najlepiej zarabiają usługi profesjonalne i wiedza (sekcja M, 4,68%), górnictwo (B, 4,32%) i rolnictwo (A, 3,73%). Na dole stawki jest to, co masowe i konkurencyjne cenowo: handel (G, 1,75%), gastronomia i zakwaterowanie (I, 1,73%), kultura (R, 1,45%).

Kolumna CAGR przych. zdradza, gdzie mimo przyzwoitej marży rynek się kurczy. Nieruchomości (L) i gastronomia (I) mają dodatnią marżę, ale spadające przychody, to presja, nie stabilizacja.

Statyczna marża to zdjęcie, a film pokazuje coś niepokojącego. Licząc marżę ważoną (zysk podzielony przez przychód całej populacji, odporną na mikro-outliery), rentowność polskiej gospodarki spada trzeci rok z rzędu: z 6,04% w 2022 do 5,29% w 2024. To trzy czwarte punktu procentowego mniej z każdej złotówki obrotu, w skali kraju gigantyczna kwota, która wyparowała z zysków.

IT (PKD 62 + 63.1) jedzie zupełnie inną ścieżką: przychody rosną nieprzerwanie (151 → 167 mld zł w dwa lata, +10%), a marża trzyma się w okolicy 8%, półtora raza powyżej średniej gospodarki. Gdy reszcie rynku uciekają marże, technologia się broni.

Najwyższą rentowność dają dwa światy: usługi oparte na wiedzy i licencji (kancelarie 11,0%, biura rachunkowe 8,4%, ubezpieczenia osobowe 10,8%) oraz wąskie nisze przemysłowe i rolne o wysokiej barierze wejścia (gazy techniczne 8,8%, chemia podstawowa 8,5%). Wspólny mianownik: trudno tu wejść z ulicy i trudno konkurować samą ceną.

Dla sprzedaży liczy się kombinacja: wysoka marża + rosnący zysk + realna liczba firm. Biura rachunkowe (69.20, 11 146 raportujących firm, +24% CAGR) to nie tylko topowa rentowność, ale i gęsty, zamożny target.

Wszystkie średnie w tym raporcie mają jedną wadę: zawyżają je giganci. Gdy w branży IT jest Asseco z zyskiem 1,3 mld zł, „przeciętna" firma na papierze zarabia miliony, a w rzeczywistości typowa (mediana) firma z branży 62.01 wypracowuje 94 tys. zł, czyli 14 razy mniej niż średnia. Mediana pokazuje firmę ze środka stawki, i to ona jest Twoim realnym rozmówcą w sprzedaży.

Na drugim biegunie są branże, które średnio kończą rok pod kreską. Część to strukturalna słabość (uprawy sadownicze −16,6%, hodowla koni −5,9%, biznesy pasji i dotacji), część to segmenty w defensywie: badania biotechnologiczne (−3,0%), detaliczna sprzedaż RTV/AGD zjedzona przez e-commerce (−0,3%), produkcja piwa w wojnie cenowej (−0,4%).

Ciekawy jest przypadek funduszy i trustów (64.30): marża −13,5%, ale CAGR zysku +43,9%, segment wychodzący z głębokiego dołka. Ujemna marża nie zawsze znaczy „umiera"; czasem znaczy „właśnie się restrukturyzuje". Dla sprzedawcy usług to różnica między leadem beznadziejnym a gorącym.

Po stronie przyspieszenia dominują dwa motywy: e-commerce i handel „drugiego obiegu" (sprzedaż przez internet 47.91, artykuły używane 47.79 z CAGR zysku +152%) oraz logistyka ostatniej mili (kurierzy 53.20 +114%, transport pasażerski 49.39 +77%). To branże łapiące strukturalną falę popytu.

Najciekawsze sygnały siedzą tam, gdzie zysk i przychód rozjeżdżają się kierunkiem. To dwa przeciwne mechanizmy i każdy oznacza inną rozmowę handlową.

Konsolidacja: zysk rośnie mimo spadku przychodu

Branża kurczy się liczbowo, ale ci, co zostają, zarabiają coraz więcej. Produkcja filmów (zysk +25% przy przychodzie −28%), młyny (+20% / −25%), magazynowanie (+30% / −1,3%). Rynek pod przejęcia, roll-up i usługi efektywnościowe, konsolidator to zamożny lead.

Presja marżowa: przychód rośnie, ale zysk topnieje

Sprzedaż w górę, rentowność w dół, koszty i konkurencja zjadają wzrost. Deweloperka mieszkaniowa 41.10 (przychód +14%, zysk −20%), handel tekstyliami (+18% / −21%), pozostałe zakwaterowanie (+27% / −13%). Te firmy rosną i czują ból, idealny moment na ofertę, która obniża koszt pozyskania klienta.

Marża mówi o jakości, wolumen o skali. Największa bezwzględna pula zysku jest tam, gdzie duży rynek spotyka przyzwoitą rentowność: handel hurtowy (dział 46, 2,54 mld zł zysku netto), inżynieria lądowa (0,86 mld przy marży 5,5%), spożywka (0,85 mld). Prawo i księgowość (dział 69) mają mniejszą pulę, ale przy marży 8%+ i dwucyfrowym wzroście, mały, gęsty i zamożny target.

Geografia zysku jest równie nierówna jak branżowa. Mazowieckie to jedna trzecia przychodów całego kraju (2,5 bln zł), ale marżowo wypada przeciętnie (5,27%), efekt central korporacji o niskiej rentowności księgowej. Najzdrowiej zarabia południe: Małopolska (6,21%) i Pomorze (6,05%), mniejsze wolumenowo, ale wyraźnie rentowniejsze. Dla sprzedaży to wskazówka, gdzie iść po skalę, a gdzie po jakość klienta.

Tak wygląda typowa ścieżka w Monitoringu Branż. Zaczynasz od pytania „gdzie w IT są najlepsi klienci", schodzisz z sekcji do klasy PKD, a na końcu dostajesz imienną listę firm z ich wynikami finansowymi.

IT to jedna z nielicznych branż, która w latach 2022–2024 rosła przychodowo i utrzymała dwukrotnie wyższą marżę niż gospodarka. Poniżej najzyskowniejsze firmy IT z przychodem powyżej 500 tys. zł, czysty ranking finansowy (bez danych kontaktowych), taki, jaki wypada z modułu przed wzbogaceniem o kontakty.

Przetwórstwo (działy 10–33, blisko 39 tys. firm raportujących) to najbardziej rozwarstwiony kawałek gospodarki. Jako całość kurczy się przychodowo (CAGR −6,9%) przy marży ledwie 2,1%, ale to średnia myląca: w środku mieści się i chemia z marżą 8,5%, i produkcja piwa czy odzieży na minusie. Poniżej pełny przekrój, bo w produkcji różnica między dobrym a złym klientem bywa większa niż między branżami.

Zejście do klas i podklas jeszcze ostrzej dzieli produkcję na dwa światy. Zarabia chemia, materiały i serwis maszyn; dopłaca używki, drobne dobra konsumenckie i ciężkie materiały budowlane.

Dynamika: co w produkcji przyspiesza, a komu znika rynek

Po stronie wzrostu widać food-tech i przetwórstwo rolne: soki owocowo-warzywne (10.32, CAGR zysku +150%), karma dla zwierząt (10.92, +52%), papier i tektura (17.12, +49%), a z metalu zamki i zawiasy (25.72, +45%). Po stronie kurczenia się przychodu, poza spektakularnym tąpnięciem produkcji lotniczej (30.30, −51%), realnym problemem jest stolarka metalowa (25.12) z 512 firmami i przychodem −11% oraz młyny (10.61, −25%), czyli branże z dużą liczbą firm pod presją.

Budownictwo (działy 41–43, ~48 tys. firm raportujących) rośnie zdrowo, ale rozjeżdża się wewnętrznie jak żaden inny sektor. Inżynieria lądowa (drogi, koleje, sieci) trzyma marżę 5,5% i pędzi 20%+ rocznie na publicznych kontraktach. Roboty specjalistyczne (wykończeniówka, instalacje) to solidne 4,4%. A wznoszenie budynków, w tym deweloperka, dowozi ledwie 1% marży przy 28 tys. firm.

Ciekawostka pozytywna: dno budownictwa (3–4% marży) i tak bije średnią całej gospodarki. Wyjątkiem, i to jaskrawym, jest deweloperka mieszkaniowa (41.10): 16 tys. firm na zerowej marży, z zyskiem spadającym niemal 20% rocznie mimo rosnącej sprzedaży, klasyczna presja marżowa.

Dynamika: infrastruktura wciska gaz

Najszybciej rośnie zysk w inżynierii i pracach ziemnych: wykopy i wiercenia geologiczne (43.13, CAGR +88%), przygotowanie terenu (43.12, +31%), obiekty inżynierii wodnej (42.91, +29%), koleje (42.12, +29%) i sieci telekomunikacyjne (42.22, +26%). To wprost odbicie fali inwestycji publicznych i energetyczno-telekomunikacyjnych. Na drugim biegunie deweloperka mieszkaniowa dowozi coraz mniej z coraz większego obrotu.

Najbogatsza pojedyncza branża w kraju to handel hurtowy (dział 46): 2,54 mld zł zysku netto, więcej niż całe budownictwo razem wzięte. To paradoks skali: marża jest cienka (przeważnie 1–3%), ale przy setkach miliardów obrotu nawet taki procent daje ogromną masę pieniądza. Poniżej rozbicie na podbranże, żeby zobaczyć, którędy ten strumień naprawdę płynie.

Trzy rzeczy rzucają się w oczy. Po pierwsze, lwia część zysku siedzi w hurcie niewyspecjalizowanym (46.90): 549 mln zł z 6,7 tys. firm, czyli w handlu „wszystkim". Po drugie, najzdrowsze marże dają segmenty o wyższej wartości dodanej: farmaceutyki (46.46, 3,65%) i maszyny (46.69, 3,17%), a najcieńsze, mimo ogromnego obrotu, paliwa (0,96%) i zboże (0,85%). Po trzecie, widać ruchy: owoce i warzywa (46.31) konsolidują się (zysk +27% przy przychodzie −4%), a hurt pozostałej żywności (46.38) tąpnął przychodowo o 42%.

Raport jest zdjęciem, a rynek się zmienia. Dlatego cała ta analityka żyje w module Monitoring Branż w bazy.biz. Ustawiasz progi (np. „marża > 6% i rosnący zysk" dla Strategii A albo „gęsty segment i marża < 1%" dla Strategii B), a system pilnuje branż i wysyła alert, gdy któraś przekroczy warunek albo jej wynik zmieni się od ostatniego pomiaru.

Z każdej branży wchodzisz jednym kliknięciem w listę firm (dopasowanie po kodzie PKD), filtrujesz po województwie, typie i kontakcie, i eksportujesz do CSV, pod kampanię outbound albo research, dokładnie tak jak lista IT powyżej. Mapa rentowności przestaje być raportem do przeczytania i staje się lejkiem do zasilenia.